Kapadokya'da Peribacaları: Nedir, Nerede Görülür?

Peribacası tam olarak nedir?

Peribacası; kimi ince, kimi tıknaz, çoğu zaman tepesinde şapka gibi duran koyu bir taşla taçlanmış, tek başına duran kaya sütunudur. Orta Anadolu'da vadi tabanlarından ve yamaçlardan tek tek veya kümeler halinde yükselirler.

Adı yerel halk inancından gelir: şekiller öyle olağandışı görünmüş ki insanlar bir zamanlar buralarda perilerin yaşadığını düşünmüş. Jeologlar bunlara yer piramidi veya toprak sütunu diyor, ama Kapadokya'da eski ad kalıcı olmuş.

Peribacaları nasıl oluştu?

Her şey volkanlarla başladı. Çok uzun zaman önce bölgedeki patlamalar kalın kül katmanları yaydı; bunlar çökelip tüfe dönüştü: hafif, gözenekli ve el aletleriyle oyulacak kadar yumuşak bir kaya. Yer yer üzerinde daha sert bir kaya katmanı vardı.

Çok uzun bir süre boyunca rüzgâr, yağmur, eriyen kar ve donan su tüfü kemirdi. Sert katmanın altını koruduğu yerlerde yumuşak kaya daha yavaş aşındı ve yavaş yavaş başlığın altında bir sütun ayakta kaldı. Aşınma durmuş değil; manzara hâlâ değişiyor.

Neden bazılarının başlığı var, bazıları sivri?

Peribacasını ayakta tutan şey başlıktır. Sert taş tepede durdukça alttaki tüfü yağmurun en kötüsünden korur ve sütun boyunu korur.

Başlık düşünce açıkta kalan tüf çok daha hızlı aşınır. Sütun giderek sivrilir ve sonunda ufalanıp yok olur. Yani sivri bir koni çoğunlukla korumasını çoktan yitirmiş yaşlı bir peribacasıdır; başlıklı olan ise hâlâ şekillenmektedir.

Turda onları nerede görüyorsunuz?

Başlıca peribacası durakları 1. günün öğleden sonrasında, Yeraltı Şehri ve öğle yemeğinden sonra gelir.

• Güvercinlik Vadisi: güvercinler için oyulmuş küçük deliklerle dolu, açık renkli yumuşak yamaçlar ve aşağıda dağılmış kaya konileri. Manzaraya ilk geniş bakışınız.
• Uçhisar Kalesi eteğindeki manzara: kale, kendisi de oyulmuş dev bir kaya kütlesidir; görüş peribacalarıyla bezeli vadilere açılır.
• Aşk Vadisi: günün en uzun ve en ince sütunları, vadi tabanı boyunca gruplar halinde.
• Kızıl Vadi'de gün batımı (isteğe bağlı): ışık alçalırken sıcak renkli sırtlar ve koniler.

Her durak Kapadokya vadileri rehberimizde daha ayrıntılı anlatılıyor; günün sırası ise tur programı sayfasında.

İnsanlar gerçekten kayanın içinde yaşadı mı?

Evet, yüzyıllarca. Tüf kolay kesilen ama açıkta sertleşen bir kaya olduğu için insanlar içine evler, kilerler, şapeller, güvercinlikler ve koca sığınaklar oydu. Bazı peribacalarının yan yüzlerinde yukarılarda hâlâ kapı ve pencereler görülür.

Yerin altında da aynı kaya, sığınak olarak koca şehirler kazılmasına imkân verdi; bunlardan biri gezinizin ilk büyük durağıdır: Yeraltı Şehri girişi fiyata dahildir. Göreme Millî Parkı ve Kapadokya Kaya Sitleri bugün UNESCO Dünya Mirası alanıdır.

Tur molasında peribacaları nasıl fotoğraflanır?

Molalar kısa, o yüzden biraz plan çok işe yarar. En çok şu alışkanlıklar yardımcı olur.

• Kareye bir insan koyun. İnsansız fotoğrafta uzun bir sütunun büyüklüğü kaybolur.
• Işığa karşı değil, ışığı yandan alarak çekin. Yan ışık tüfün dokusunu ortaya çıkarır; telefonda pozlamayı ayarlamak için kayaya dokunun.
• Alçalın. Çömelince sütunlar yamaca karışmak yerine gökyüzüne doğru yükselir.
• Ayrıntılar için zoom kullanın. Oyma pencereler ve güvercin delikleri, bir geniş açı daha çekmekten iyi yakın plan verir.
• Otobüse doğru dönüp bakın. En güçlü açı bazen arkanızda kalandır; yürümeden önce kontrol edin.
• Lensi temiz tutun. Toz, vadilerin bir parçasıdır; yumuşak bir bez bulundurun.

Peribacalarına dokunulur ya da tırmanılır mı?

Bakın ama tırmanmayın. Tüf yumuşak ve kırılgandır, oyukların kenarları ayağınızın altında ufalanabilir. Her manzara noktasında patikalarda kalın ve rehberin yönlendirmesine uyun.

Kayaya saygı yalnızca güvenlik meselesi değildir: her sürtünme, bu sütunları bir gün yıkacak aşınmayı hızlandırır.

Peribacaları kışın veya gün doğumunda farklı mı görünüyor?

Çok farklı ve ikisi de görülmeye değer. Kar, başlıklara ve çıkıntılara yerleşir, vadileri siyah beyaz bir çizime çevirir; soğuk mevsimde gezinin nasıl olduğunu kış rehberimiz anlatıyor.

2. gün gün doğumunda teras ekstrasını alan misafirler, hava izin verirse peribacalarının karanlıktan çıkışını ve üzerlerinde yükselen balonları izler. Uçuşun kendisi isteğe bağlıdır ve güne göre genellikle kişi başı 100–300 € tutar. 2 günlük turu herhangi bir salı veya cuma için ayırtabilirsiniz.